Nadir toprak elementleri için yürütülen küresel rekabet, bu kaynakların modern sanayi ve teknoloji üretimindeki rolüyle yakından bağlantılı. Elektrikli araç motorları, rüzgâr türbinleri, elektronik ürünler ve savunma sistemleri bu elementleri içeren bileşenlere ihtiyaç duyabiliyor.

Rekabetin önemli bir nedeni, tedarik zincirinin her aşamasında üretimin eşit dağılmaması. Bir ülkede maden bulunması, o ülkenin bu kaynakları tek başına işleyip son ürüne dönüştürebildiği anlamına gelmiyor.

Maden çıkarmak tek başına yeterli mi?

Nadir toprak elementlerinin kullanılabilir ürünlere dönüşmesi için cevherin zenginleştirilmesi, elementlerin ayrıştırılması, oksitlerin metale çevrilmesi, alaşım hazırlanması ve mıknatıs üretilmesi gerekiyor. Özellikle ayrıştırma, rafinaj ve mıknatıs üretimi teknik bilgi ve uzun vadeli yatırım istiyor.

Uluslararası Enerji Ajansı, 2024’te mıknatıs üretiminde kullanılan nadir toprak elementlerinin madenciliği ve rafinajında Çin’in büyük payı olduğunu; kalıcı mıknatıs üretimindeki payının da daha yüksek seviyeye ulaştığını bildiriyor. Bu yoğunlaşma, ülkeleri alternatif üretim ve işleme merkezleri kurmaya yöneltiyor.

Yarışın diğer başlıkları

• Yeni maden ve işleme projeleri geliştirmek
• Ayrıştırma ve rafinaj kapasitesi oluşturmak
• Kalıcı mıknatıs üretimini çeşitlendirmek
• Kullanılmış ürünlerden elementleri geri kazanmak
• Tedarikçi ve ticaret ortaklarını çeşitlendirmek

Bu nedenle küresel yarış, yalnızca “Maden hangi ülkede?” sorusuyla sınırlı değil. Kaynağı güvenilir biçimde işleyip sanayiye düzenli olarak ulaştırabilmek de en az rezervler kadar önem taşıyor.

Sizce bu yarışta en kritik halka madencilik mi, işleme teknolojisi mi, yoksa geri dönüşüm mü?