Gitar akorlarını transpoze etmek, bir şarkıda kullanılan tüm akorları aynı miktarda yukarı veya aşağı taşıyarak parçayı başka bir tona aktarmaktır. Bu yöntem özellikle bir şarkının mevcut tonu gitarist veya şarkıcı için uygun olmadığında kullanılır.

Transpoze sırasında akorların birbirleriyle olan ilişkisi korunur. Örneğin bir şarkıda C, G, Am ve F akorları kullanılıyorsa bütün akorlar aynı miktarda değiştirildiğinde şarkının armonik yapısı korunmuş olur.

Gitar Akorlarını Transpoze Etmek Ne Demektir?

Transpoze işlemi, akorların belirli sayıda yarım ses değiştirilmesiyle yapılır. Gitar klavyesinde her perde bir yarım sese karşılık gelir.

Örneğin C akorunu iki yarım ses yukarı taşıdığımızda D elde edilir:

C → C# → D

Aynı işlem şarkıdaki diğer akorlara da uygulanır.

Örneğin:

C - G - Am - F

dizisini iki yarım ses yukarı taşırsak:

D - A - Bm - G

elde edilir.

Transpoze İşlemi Nasıl Yapılır?

Bir şarkının akorlarını transpoze etmek için şu adımlar izlenebilir:

• Şarkının mevcut akorlarını belirleyin.
• Akorların kaç yarım ses yukarı veya aşağı taşınacağını seçin.
• Her akoru aynı miktarda değiştirin.
• Majör akorları majör, minör akorları minör olarak koruyun.
• Yeni akorların gitar üzerinde nasıl basılacağını kontrol edin.

Örneğin şarkıyı 3 yarım ses yukarı taşımak istiyorsanız bütün akorlar 3 yarım ses yukarı çıkarılmalıdır.

Akorları Yarım Ses Yukarı Taşıma

Temel kromatik nota sıralaması şöyledir:

C - C# - D - D# - E - F - F# - G - G# - A - A# - B

Örneğin G akorunu 2 yarım ses yukarı taşıyalım:

G → G# → A

Sonuç A olur.

Am akorunu 2 yarım ses yukarı taşıdığımızda:

Am → A#m → Bm

elde edilir.

Burada akorun minör özelliği korunmuştur.

Akorları Yarım Ses Aşağı Taşıma

Akorlar aynı şekilde aşağı doğru da transpoze edilebilir.

Örneğin:

D → C#

bir yarım ses aşağıdır.

İki yarım ses aşağı:

D → C#

C# → C

olduğu için sonuç C olur.

Benzer şekilde:

G → F

iki yarım ses aşağı taşınmış olur.

Örnek Akor Dizisini Transpoze Etme

Bir şarkının akorları:

G - D - Em - C

olsun.

Bu diziyi 2 yarım ses aşağı taşıyalım:

• G → F
• D → C
• Em → Dm
• C → Bb

Yeni akor dizilimi:

F - C - Dm - Bb

olur.

Dikkat edilirse G ile D arasındaki ilişki, Em ile C arasındaki ilişki ve akorların majör-minör yapıları korunmuştur.

Majör ve Minör Akorlar Nasıl Transpoze Edilir?

Transpoze sırasında akorun niteliği değiştirilmez.

Örneğin:

C → D

şeklinde majör akor majör olarak kalır.

Benzer şekilde:

Am → Bm

şeklinde minör akor yine minör olarak kalır.

Bazı örnekler:

• C → E = majör → majör
• G → B = majör → majör
• Am → C#m = minör → minör
• Dm → Fm = minör → minör

Bu kural 7'li, maj7, sus ve benzeri akor türlerinde de geçerlidir.

Örneğin:

C7 → D7

ve

Am7 → Bm7

şeklinde transpoze edilebilir.

Capo Kullanarak Transpoze Etmek

Gitaristlerin akorları farklı bir tonda çalmak için kullandığı yöntemlerden biri de capo kullanmaktır.

Örneğin capo 2. perdede takıldığında açık akor şekilleri iki yarım ses yukarı ses verir.

Bu durumda:

• C şekli → D
• G şekli → A
• Am şekli → Bm
• Em şekli → F#m
• D şekli → E

olarak duyulur.

Böylece gitarist daha kolay akor şekillerini kullanarak şarkıyı daha yüksek bir tonda çalabilir.

Şarkıcıya Uygun Ton Bulmak İçin Transpoze

Bir şarkının tonu şarkıcı için çok yüksek veya çok düşükse akorlar başka bir tona taşınabilir.

Örneğin:

C - G - Am - F

dizisi bir ton yukarı taşındığında:

D - A - Bm - G

olur.

Şarkının melodisi ve akorlar arasındaki ilişkiler korunur ancak parçanın genel tonal merkezi değişir.

Transpoze Tablosu

Başlangıç seviyesinde bazı temel dönüşümler şu şekilde düşünülebilir:

• C → D: 2 yarım ses yukarı
• D → E: 2 yarım ses yukarı
• E → F#: 2 yarım ses yukarı
• F → G: 2 yarım ses yukarı
• G → A: 2 yarım ses yukarı
• A → B: 2 yarım ses yukarı
• B → C#: 2 yarım ses yukarı

Aynı mantık minör akorlarda da uygulanır:

• Am → Bm
• Dm → Em
• Em → F#m
• Gm → Am

Transpoze Yaparken Yapılan Hatalar

• Akorların hepsini aynı miktarda taşımamak
• Majör akoru yanlışlıkla minöre çevirmek
• Minör akoru yanlışlıkla majöre çevirmek
• Diyez ve bemol isimlerini yanlış kullanmak
• Transpoze miktarını yanlış hesaplamak
• Yeni akorların gitar üzerinde çalınabilirliğini kontrol etmemek
• Capo ile gerçek akor isimlerini birbirine karıştırmak

Özellikle capo kullanılan durumlarda gitaristin bastığı şekil ile çıkan gerçek akorun farklı olabileceğini unutmamak gerekir.

Sonuç

Gitar akorlarını transpoze etmek için önce şarkının kaç yarım ses yukarı veya aşağı taşınacağı belirlenir. Daha sonra şarkıdaki bütün akorlar aynı miktarda değiştirilir.

Örneğin:

C - G - Am - F

akorları 2 yarım ses yukarı taşındığında:

D - A - Bm - G

haline gelir.

Transpoze işlemini öğrenmek, farklı tonlardaki şarkıları çalmayı ve şarkıcıya uygun ton bulmayı kolaylaştırır. Akorları doğrudan değiştirmek istemediğiniz durumlarda ise capo kullanarak aynı akor şekilleriyle farklı tonlarda çalabilirsiniz.

Kaynak: Temel gitar eğitimi ve müzik teorisi bilgileri