Gitarda Akor Dizilimi Nasıl Oluşturulur?

Gitarda Akor Dizilimi Nasıl Oluşturulur?

Gitarda akor dizilimi oluşturmak, bir şarkının armonik yapısını anlamanın ve kendi akor geçişlerini oluşturmanın temel yollarından biridir. Akor dizilimleri rastgele akorların yan yana getirilmesinden oluşmaz; genellikle belirli bir gamın notaları ve bu notalardan oluşturulan akorlar kullanılır.

Özellikle majör ve minör gamları öğrendikten sonra akorların hangi sırayla kullanılabileceğini anlamak, şarkı yazma, eşlik etme ve doğaçlama çalışmalarını önemli ölçüde kolaylaştırır.

Akor Dizilimi Nedir?

Akor dizilimi, bir şarkı veya müzik parçası içerisinde belirli bir sırayla kullanılan akorların oluşturduğu yapıdır.

Örneğin:

C - G - Am - F

bir akor dizilimidir.

Burada dört farklı akor belirli bir sırayla kullanılır.

Akor dizilimleri:

• Şarkının armonik yapısını oluşturur.
• Melodinin altında eşlik sağlar.
• Şarkının karakterini ve hareketini etkiler.
• Tekrar eden bölümlerde müzikal bütünlük oluşturur.

Akor Dizilimi Nasıl Oluşturulur?

Akor dizilimi oluşturmanın en temel yöntemi önce bir gam seçmek ve ardından o gamın her derecesi üzerine akorlar oluşturmaktır.

Örneğin Do Majör gamını ele alalım:

C - D - E - F - G - A - B

Bu gamın her notasından başlayarak üç sesli akorlar oluşturulduğunda şu akorlar elde edilir:

• I → C Majör
• ii → D Minör
• iii → E Minör
• IV → F Majör
• V → G Majör
• vi → A Minör
• vii° → B Diminished

Böylece Do Majör tonunda kullanılabilecek temel diatonik akorlar ortaya çıkar.

Majör Gamda Akor Dizilimi Nasıl Oluşur?

Majör gamın derecelerine göre üç sesli akorların genel yapısı:

I - ii - iii - IV - V - vi - vii°

şeklindedir.

Burada büyük ve küçük harfler akor türünü belirtir:

I = Majör

ii = Minör

iii = Minör

IV = Majör

V = Majör

vi = Minör

vii° = Diminished

Bu yapı, herhangi bir majör ton içerisinde temel akorları bulmak için kullanılabilir.

Örneğin Do Majör Tonunda Akorlar

Do Majör gamından:

C - D - E - F - G - A - B

notalarını kullanarak oluşturulan temel akorlar:

C - Dm - Em - F - G - Am - Bdim

şeklindedir.

Bu akorların tamamı aynı Do Majör gamının notalarından oluşturulduğu için birbirleriyle doğal bir armonik ilişkiye sahiptir.

En Çok Kullanılan Akor Dizilimlerinden Biri: I-IV-V

Majör tonlarda oldukça temel akor ilişkilerinden biri:

I - IV - V

dizilimidir.

Do Majör tonunda:

I = C

IV = F

V = G

olduğu için:

C - F - G

şeklinde bir akor dizilimi elde edilir.

Bu yapı farklı tonlara taşınabilir.

Örneğin Sol Majör tonunda:

G - C - D

şeklinde uygulanabilir.

Popüler Bir Akor Dizilimi: I-V-vi-IV

Majör tonlarda sık karşılaşılan başka bir akor dizilimi:

I - V - vi - IV

şeklindedir.

Do Majör üzerinden örnek verirsek:

I = C

V = G

vi = Am

IV = F

Sonuç:

C - G - Am - F

olur.

Bu dizilim, gitar üzerinde hem açık akorlarla hem de farklı akor şekilleriyle çalışılabilir.

Minör Akor Dizilimi Nasıl Oluşturulur?

Minör bir ton üzerinde de aynı mantık kullanılır.

Örneğin La Minör doğal gamı:

A - B - C - D - E - F - G

notalarından oluşur.

Bu gamdan elde edilen temel üç sesli akorlar:

• i → Am
• ii° → Bdim
• III → C
• iv → Dm
• v → Em
• VI → F
• VII → G

şeklindedir.

Böylece La Minör tonunda örneğin:

Am - F - C - G

gibi bir akor dizilimi oluşturulabilir.

Akor Dizilimi Oluştururken Hangi Akorlar Kullanılmalı?

Bir dizilim oluştururken öncelikle parçanın tonal merkezini belirlemek faydalıdır.

Daha sonra o tona ait diatonik akorlar arasından seçim yapılabilir.

Örneğin Do Majör için:

C - Dm - Em - F - G - Am - Bdim

akordlarını kullanabilirsiniz.

Ancak bütün akorları kullanmak zorunda değilsiniz. İki, üç, dört veya daha fazla akorla farklı dizilimler oluşturulabilir.

Örneğin:

C - Am - F - G

veya:

Am - F - C - G

gibi farklı sıralamalar aynı akor havuzundan oluşturulabilir.

Akor Dizilimi Oluştururken Nelere Dikkat Edilmeli?

• Tonaliteyi belirleyin: Dizilimin hangi ton çevresinde olacağını seçin.
• Gamı bulun: Seçtiğiniz tona ait gamı belirleyin.
• Diatonik akorları çıkarın: Gamın her derecesi üzerine uygun akoru oluşturun.
• Kök akoru belirleyin: Tonik akor, dizilimin merkezini oluşturabilir.
• Geçişleri deneyin: Farklı akor sıralamalarını çalın.
• Melodiyi düşünün: Akorların üzerine söylenecek veya çalınacak melodiyi değerlendirin.

Akorların yalnızca teorik olarak uyumlu olması yeterli değildir. Gitar üzerinde art arda çalındığında kulağa nasıl geldiğini de dinlemek gerekir.

Akor Dizilimi ile Akor Sayısı Aynı Şey Değildir

Bir şarkının yalnızca dört akordan oluşması, her bölümde aynı dört akorun aynı sırayla kullanılacağı anlamına gelmez.

Örneğin bir şarkıda:

C - G - Am - F

nakarat bölümünde kullanılırken başka bir bölümde:

Am - F - C - G

kullanılabilir.

Aynı akorların sırası değiştiğinde müziğin hareketi ve hissi de değişebilir.

Sonuç

Gitarda akor dizilimi oluşturmak için öncelikle bir ton ve gam belirlemek, ardından o gamın derecelerinden oluşan akorları çıkarmak gerekir.

Do Majör örneğinde temel akorlar:

C - Dm - Em - F - G - Am - Bdim

şeklindedir.

Bu akorlar arasından farklı sıralamalar seçilerek:

C - G - Am - F

veya:

C - Am - F - G

gibi akor dizilimleri oluşturulabilir.

Akor dizilimi oluşturmayı öğrenmenin en iyi yollarından biri, önce temel gam ve akor ilişkisini öğrenmek, ardından farklı akorları gitar üzerinde arka arkaya çalarak kulağın hangi geçişlere nasıl tepki verdiğini dinlemektir.

Kaynak: Temel gitar armonisi ve akor dizilimleri