Yaş sebze ve meyve fiyatlarının üreticiden tüketiciye ulaşana kadar nasıl değiştiğinin araştırıldığı soruşturmada dikkat çeken yeni ayrıntılar ortaya çıktı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında hazırlanan Vergi Denetim Kurulu raporlarında, bazı müstahsil makbuzlarının gerçek ürün teslimlerine dayanmadığı ve hayatını kaybetmiş kişiler adına da belgeler düzenlendiği yönünde tespitler yer aldı.
22 İlde Operasyon Düzenlendi
Soruşturma kapsamında 22 ilde toplam 109 iş yeri ve ikamette arama gerçekleştirildi. Türkiye genelinde 41 büyük dağıtıcı firma ve 41 yönetici hakkında gözaltı kararı verildi. Operasyonun amacı, yaş sebze ve meyvenin tarladan tüketiciye ulaşana kadar geçtiği fiyat zincirindeki işlemleri incelemek olarak açıklandı.
1.029 Çiftçinin Beyanına Başvuruldu
Vergi Denetim Kurulu tarafından yürütülen incelemelerde yaklaşık 1.029 çiftçinin beyanına başvuruldu. Üreticilere ürünlerini hangi bedelle sattıkları ve ürünlerin hangi şartlarda tedarikçilere ulaştığı konusunda sorular yöneltildi.
Müstahsil Makbuzları İncelendi
Soruşturmada müstahsil makbuzları; üreticilerin beyanları, arazi büyüklükleri, üretim kapasiteleri, hasat dönemleri, kantar ve nakliye belgeleri, Hal Kayıt Sistemi bildirimleri ile banka hareketleriyle karşılaştırıldı.
Hayatını Kaybeden 49 Kişi Adına Belge Düzenlendiği Tespiti
Soruşturma dosyasına giren raporlarda, hayatını kaybetmiş 49 kişi adına toplam 2 milyon 524 bin lirayı aşan 87 müstahsil makbuzu düzenlendiği yönünde tespit bulunduğu aktarıldı. Ayrıca bazı kişilerin çiftçilik yapmadıklarını, ilgili firmaları tanımadıklarını veya söz konusu firmalara ürün teslim etmediklerini beyan ettikleri belirtildi.
Ürün Miktarları da Karşılaştırıldı
İncelemelerde belgelerde gösterilen ürün miktarlarının üreticilerin sahip olduğu arazi büyüklükleri ve makul üretim kapasiteleriyle uyumlu olup olmadığı da araştırıldı. Bazı belgelerdeki ürün miktarlarının üretim kapasitesiyle açıklanamadığı yönünde tespitlere yer verildi.
Fiyat Zinciri Mercek Altında
Soruşturmanın önemli başlıklarından biri, üreticiden çıkan ürünün fiyatının tedarik zincirinin hangi aşamalarında yükseldiğinin belirlenmesi. Ürünlerin alış maliyetlerinin gerçeğe aykırı şekilde yüksek gösterilip gösterilmediği ve tedarik zincirinin gereksiz şekilde uzatılarak fiyatların etkilenip etkilenmediği araştırılıyor.
Hangi Veriler İncelendi?
Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt Sistemi verileri
Tarım ve Orman Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi verileri
Üretici beyanları
Müstahsil makbuzları
Kantar ve nakliye belgeleri
Banka ve ödeme hareketleri
Üretim kapasitesi ve arazi bilgileri
Soruşturmanın Hukuki Boyutu
Soruşturmanın; fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu'na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama yönlerinden sürdürüldüğü bildirildi. Şüpheliler hakkındaki hukuki durum soruşturma ve yargı sürecinin sonucunda netleşecek.
Soruşturmanın Son Durumu
Operasyon kapsamında şüphelilerin işlemleri ve delillerin toplanmasına yönelik çalışmalar devam ediyor. Vergi Denetim Kurulu raporlarında yer alan tespitlerin adli soruşturma kapsamında değerlendirilmesi sürüyor.
Önemli: Gözaltı kararı veya soruşturma kapsamında yer alan iddialar, kişiler hakkında kesinleşmiş bir suçluluk kararı anlamına gelmez. Nihai hukuki değerlendirme adli süreç sonunda yapılacaktır.
Kaynak: İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı açıklamaları / Vergi Denetim Kurulu raporlarına dayanan haberler / İHA