Tarihte Bugün - 19 Nisan

Charles Darwin 1809'da İngiltere'nin Birminhan kentinde hali vakti yerinde bir ailenin çocuğu olarak doğdu. 16 yaşında tıp eğitimi görmesi için Edinburgh Üniversitesi'ne gönderildi.

Ancak bu konu ilgisini çekmediği için babası ona rahip olmasını ve bu amaçla Cambridge Üniversitesi'de öğrenim görmesini önerdi. Bununla birlikte onu en çok ilgilendiren konu doğa tarihiydi.

Cambridge'de öğretim görevlisi olan Joseph Henslow'la tanıştı ve daha sonra da dost oldu. Darwin, Henslow sayesinde Güney Amerika kıyılarına yapılan resmi keşif gezisine katılma imkanı buldu.

Yine bu dönemde Darwin'in doğa bilim görüşlerini etkileyen bir başka şey de Alexander von Humboldt'un kitaplarıdır.

Humboldt'un kitapları onda kendi deyimiyle, "doğabiliminin soylu yapısına bir katkıda bulunmak" isteğini uyandırdı. Darwin, bu bağlamda 27 aralıkta başlayacak ve beş yıl sürecek bir deniz yolculuğuna çıktı.

Charles Darwin, yolculuk dönüşü zooloji ve jeoloji konusundaki incelemelerini ve yolculuk günlüğünü yayımladı. Bütün bunlar onun kamuoyunda ün kazanmasını sağladı.

1838'de, türlerin kökenini doyurucu şekilde açıklayan Doğal Ayıklama Tezi'ni geliştirdi. Görüşlerinin tepki toplayacağı endişesiyle çalışmalarını yalnız yakın çevresiyle paylaştı ve uzun süre yayımlamadı.

Başka bir İngiliz bilim adamı olan Alfred Russel Wallace, 1858'de Darwin'in Doğal Ayıklama Tezi'ne benzer görüşler içeren bir mektubu, bu konuda çalışmaları olduğunu bildiği Darwin'e gönderdi.

Böylece Darwin, kendi çalışmasını (Wallace'ın ismini de ekleyerek) Kraliyet Akademisi'ne sundu. Doğal ayıklama yoluyla Evrim Teorisi'ni anlattığı 'Türlerin Kökeni' adlı eseri 1859'da yayımlandı.

Bu eserin yazarken özellikle Thomas Malthus'un 'Toplumun Gelecekteki Gelişmesine Etkileri Açısından Nüfus Üzerine Bir Deneme' eserinden etkilenmişti.

Malthus'a göre, bir insan veya hayvan topluluğu, bütün bireyleri yetişkin yaşa gelir ve ürerse çok büyük bir hızla iki katına çıkabilir. Buradan hareketle de Darwin, Doğal Ayıklama Tezi'ni geliştirdi.

Teze göre, hayvan topluluklarının az çok kararlı bir nüfusu korumaları, çok sayıda bireyin üreme yaşına gelmeden ölmesine bağlıdır. Ancak kendilerini yaşam koşullarına iyi uyarlayanlar üreyecek yaşa gelebilmektedir. Her şey sanki yaşam zorlukları üremeye yatkın bireyler arasında bir ayıklama yapıyormuş gibi gerçekleşmektedir.

Yayımlandığı dönemde büyük yankılar uyandıran kitap sonrasında, evrim konusu daha yıllarca tartışıldı ve ancak 1920'lerden sonra Mendel genetiğinin evrim kuramıyla birleştirilmesi sonucu oluşturulan modern sentez ile (ya da neo-Darwinizm) bilim çevrelerinde yaygın olarak kabul görmeye başladı.

Günün diğer önemli olayları

1775: Amerikan Devrimi başladı. Sömürgeci İngiliz birlikleri ile bağımsızlık savaşçıları, Massachussets eyaletinin Lexington kentinde ilk çatışmaya girdi.
1926: Türk karasularında her türlü denizcilik işlerini Türk vatandaşlarına tahsis eden ve yabancıların kabotaj hakkına son veren Kabotaj Kanunu kabul edildi.
1938: Kırşehir ve çevresindeki 6.6 büyüklüğündeki depremde 149 kişi öldü.
1947: Hindistan'da Kongre Partisi, ülkenin Hindistan ve Pakistan olarak iki ayrı devlete bölünmesini kabul etti.
1948: ABD yeni bir atom silahını Marshall Adası'nda denedi.
1956: Monaco Prensi III. Rainier ile ABD'li sinema oyuncusu Grace Kelly, Monte Carlo'da evlendi. Tören için 25 ülkenin temsilcileri Monaco'ya geldi.
1961: 27 mayıstan sonra ilk basın mahkumiyeti: Ahmet Emin Yalman 25 lira ağır para cezasına çarptırıldı.
1969: Milliyetçi Hareket Partisi lideri Alparslan Türkeş, "doğum kontrolü suikasttır" dedi.
1971: Sovyetler Birliği, dünyanın ilk uzay istasyonu Salyut-1'i uzaya gönderdi. 15 metre uzunluğundaki istasyon, bilimsel bir laboratuvardı.
1980: Ajda Pekkan, Eurovision Şarkı Yarışması'nda Şanar Yurdatapan'ın düzenlediği 'Petrol' adlı şarkıyla 16 yarışmacı arasında 15'inci oldu.
1993: Şair, öykücü ve oyun yazarı Sabahattin Kudret Aksal vefat etti.
1994: Sinema sanatçısı Turgut Boralı 71 yaşında hayata veda etti.
1995: ABD'nin Oklahoma kentinde resmi bir binaya konulan bombanın patlaması sonucunda 100'den fazla kişi öldü. Bombayı eski bir asker olan Timothy McVeigh'in yerleştirdiği ortaya çıktı.
1999: Karikatürist Tekin Aral, İstanbul'da yaşamını yitirdi. 1941'de doğan Aral, ağabeyi Oğuz Aral ile 'Gırgır' ve 'Fırt' dergilerini çıkarmıştı.