Gitarda Akor Transpoze Etmek Nedir? Nasıl Yapılır?

Gitarda akor transpoze etmek, bir şarkıda kullanılan akorların arasındaki ilişkileri koruyarak bütün akorları başka bir tona taşımaktır. Başka bir ifadeyle şarkının akor dizilimi aynı kalır ancak tüm akorlar belirli sayıda perde veya nota kadar yukarı ya da aşağı değiştirilir.

Transpoze işlemi özellikle bir şarkının mevcut tonunun gitarist veya şarkıcı için uygun olmadığı durumlarda oldukça kullanışlıdır. Akorların birbirleriyle olan mesafesi korunurken şarkının genel ses yüksekliği değiştirilir.

Transpoze Nedir?

Müzikte transpoze, bir müzik parçasını başka bir tona taşımak anlamına gelir. Gitar üzerinde bunu yapmanın en kolay yollarından biri, bütün akorları aynı miktarda değiştirmektir.

Örneğin bir şarkının akorları:

C - G - Am - F

şeklindeyse tüm akorları 2 yarım ses yukarı taşıdığınızda:

D - A - Bm - G

elde edilir.

Burada akorların birbirleriyle olan ilişkisi değişmez. Yalnızca şarkının tonu yükselir.

Akorlar Nasıl Transpoze Edilir?

Transpoze işleminde öncelikle akorların kaç yarım ses yukarı veya aşağı taşınacağı belirlenir.

Gitar klavyesinde her perde bir yarım sese karşılık gelir. Bu nedenle bir akoru bir perde yukarı taşımak, akorun sesini bir yarım ses yükseltmek anlamına gelir.

Örneğin:

C → C#

bir yarım ses yukarıdır.

İki yarım ses yukarı:

C → D

olur.

Aynı şekilde aşağı doğru transpoze yapılabilir.

C → B

bir yarım ses aşağıdır.

Akorları Yarım Seslerle Taşıma

Temel nota sıralamasını bilmek transpoze işlemini kolaylaştırır:

C - C# - D - D# - E - F - F# - G - G# - A - A# - B

Daha sonra tekrar C notasına dönülür.

Örneğin C akorunu 3 yarım ses yukarı taşımak istediğimizi düşünelim:

C → C# → D → D#

Sonuç D# olur.

Aynı mantık majör ve minör akorlarda da uygulanabilir.

Örnek: C - G - Am - F Akorlarını Transpoze Etmek

Bir şarkının akorları:

C - G - Am - F

olsun.

Bu akorları 2 yarım ses yukarı taşıyalım:

• C → D
• G → A
• Am → Bm
• F → G

Yeni akor dizilimi:

D - A - Bm - G

olur.

Dikkat edilmesi gereken nokta, majör akorun majör; minör akorun ise minör olarak kalmasıdır.

Akorları Aşağı Transpoze Etmek

Transpoze işlemi yalnızca yukarı doğru yapılmaz. Şarkının tonunu düşürmek için akorlar aşağı da taşınabilir.

Örneğin:

G - D - Em - C

akorlarını 2 yarım ses aşağı taşıyalım:

• G → F
• D → C
• Em → Dm
• C → Bb

Sonuç:

F - C - Dm - Bb

olur.

Burada bütün akorlar aynı miktarda aşağı taşınmıştır.

Transpoze Tablosu Nasıl Kullanılır?

Başlangıç seviyesinde aşağıdaki temel tablo işinizi kolaylaştırabilir:

• C → D: 2 yarım ses yukarı
• D → E: 2 yarım ses yukarı
• E → F#: 2 yarım ses yukarı
• F → G: 2 yarım ses yukarı
• G → A: 2 yarım ses yukarı
• A → B: 2 yarım ses yukarı
• B → C#: 2 yarım ses yukarı

Minör akorlarda da aynı mantık geçerlidir:

• Am → Bm
• Dm → Em
• Em → F#m
• Gm → Am

Akorun majör veya minör yapısı korunur.

Capo ile Transpoze Arasındaki Fark

Capo kullanmak ile akorları doğrudan değiştirmek aynı sonucu farklı şekillerde elde edebilir.

Örneğin capo 2. perdede kullanıldığında açık akor şekilleri iki yarım ses yukarı ses verir.

Bu durumda:

C şekli → D

G şekli → A

Am şekli → Bm

Em şekli → F#m

olarak duyulur.

Böylece gitarist daha kolay akor şekillerini kullanırken şarkıyı daha yüksek bir tonda çalabilir.

Şarkıcıya Göre Akor Transpoze Etmek

Bir şarkının tonu şarkıcı için yüksek veya düşük gelebilir. Bu durumda bütün akorlar aynı miktarda yukarı veya aşağı taşınabilir.

Örneğin:

C - G - Am - F

dizisi şarkıcı için düşük geliyorsa 2 yarım ses yukarı taşınarak:

D - A - Bm - G

şeklinde çalınabilir.

Burada şarkının akor sıralamasındaki ilişki korunur ancak bütün parçanın tonal merkezi değişir.

Transpoze Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Bütün akorları aynı miktarda taşıyın.
• Majör akorları minöre, minör akorları majöre dönüştürmeyin.
• Akorun 7'li, sus veya başka bir niteliği varsa bu niteliği koruyun.
• Diyez ve bemol kullanımına dikkat edin.
• Transpoze miktarını yarım sesler üzerinden hesaplayın.
• Yeni akorların gitar üzerinde basılabilir olup olmadığını kontrol edin.
• Gerekirse capo kullanarak daha kolay akor şekilleri tercih edin.

Örneğin C7 akorunu 2 yarım ses yukarı taşıyorsanız sonuç D7 olur. Cmaj7 ise 2 yarım ses yukarı taşındığında Dmaj7 olur. Akorun temel yapısı değişmez.

Sonuç

Gitarda akor transpoze etmek, bir şarkının bütün akorlarını aynı miktarda yukarı veya aşağı taşıyarak parçayı farklı bir tona aktarmaktır. İşlemi yapmak için öncelikle kaç yarım seslik değişiklik yapılacağı belirlenir ve her akor aynı miktarda taşınır.

Örneğin:

C - G - Am - F

akorları 2 yarım ses yukarı taşındığında:

D - A - Bm - G

haline gelir.

Transpoze işlemi öğrenildiğinde farklı tonlardaki şarkıları gitar üzerinde çalmak, şarkıcıya uygun ton bulmak ve capo kullanımını daha bilinçli şekilde değerlendirmek kolaylaşır.

Kaynak: Temel gitar eğitimi ve müzik teorisi bilgileri