İshal Neden Olur? İshalde Nelere Dikkat Edilmeli?

İshal Neden Olur? İshalde Nelere Dikkat Edilmeli?

İshal Neden Olur?

İshal, dışkının normalden daha sık ve daha sulu olmasıyla ortaya çıkan yaygın bir sindirim sistemi sorunudur. Kısa süreli ishal çoğunlukla birkaç gün içinde düzelebilir. Ancak bazı durumlarda daha uzun sürebilir veya vücudun önemli miktarda sıvı ve elektrolit kaybetmesine neden olabilir.

İshalin nedeni; kişinin yaşına, beslenmesine, kullandığı ilaçlara, eşlik eden belirtilere ve ishalin ne kadar sürdüğüne göre değişebilir.

İshalin Yaygın Nedenleri Nelerdir?

İshale yol açabilecek birçok farklı neden bulunur. En sık görülen nedenler arasında şunlar yer alır:

• Viral bağırsak enfeksiyonları
• Bakteriyel enfeksiyonlar
• Bozulmuş veya kontamine yiyeceklerin tüketilmesi
• Bazı parazit enfeksiyonları
• Besin intoleransları
• Bazı ilaçların yan etkileri
• Aşırı veya alışılmadık miktarda bazı yiyecekleri tüketmek
• Stres ve bağırsak hareketlerindeki değişiklikler
• Bazı sindirim sistemi hastalıkları

İshalin nedeni her zaman yalnızca tüketilen bir yiyecek olmayabilir. Özellikle uzun süren veya tekrarlayan ishalin altında farklı bir sağlık sorunu bulunabilir.

İshalin Belirtileri Nelerdir?

İshalin en belirgin özelliği sık ve sulu dışkılamadır. Bunun yanında farklı belirtiler de ortaya çıkabilir.

• Karın ağrısı veya kramplar
• Karında şişkinlik
• Gaz
• Bulantı
• Kusma
• Halsizlik
• Ateş
• Acil tuvalet ihtiyacı

Özellikle kusma ve ishalin aynı anda görülmesi sıvı kaybı riskini artırabilir.

İshalde En Önemli Konu: Sıvı Kaybını Önlemek

İshal sırasında vücut normalden daha fazla sıvı ve elektrolit kaybedebilir. Bu nedenle yeterli sıvı almak önemlidir.

Su, uygun sıvılar ve gerektiğinde sağlık uzmanının önerdiği oral rehidrasyon solüsyonları sıvı kaybının yerine konmasına yardımcı olabilir.

Sıvıyı bir anda çok miktarda tüketmek yerine küçük miktarlarda ve sık aralıklarla almak bazı kişiler için daha kolay olabilir.

İshalde Ne Yenmeli?

İshal sırasında herkesin aynı yiyecekleri tüketmesi gerekmez. İştah varsa mideyi ve bağırsakları fazla zorlamayan, kişinin rahat tolere ettiği yiyecekler tercih edilebilir.

• Pirinç ve pirinç içeren hafif yemekler
• Patates
• Muz
• Ekmek veya tost gibi sade yiyecekler
• Çorba gibi hafif seçenekler

Çok yağlı yiyecekler, aşırı baharatlı yemekler ve kişide şikâyeti artıran besinlerden bir süre uzak durmak faydalı olabilir.

İshal geçtikçe normal ve dengeli beslenme düzenine kademeli olarak dönülebilir.

İshalde Nelerden Kaçınılmalı?

İshal sırasında bazı yiyecek ve içecekler şikâyetleri artırabilir. Özellikle kişide belirgin rahatsızlık oluşturan yiyeceklerin tüketilmemesi uygun olabilir.

• Çok yağlı yiyecekler
• Aşırı baharatlı yemekler
• Gazlı içecekler
• Fazla miktarda kafein içeren içecekler
• Kişide ishal veya şişkinliği artıran süt ürünleri
• Çok büyük öğünler

Her kişinin toleransı farklı olduğundan, gereksiz yere çok sayıda yiyeceği beslenme düzeninden çıkarmak yerine belirtileri takip etmek daha doğru olabilir.

İshalde Antibiyotik Kullanılır mı?

Her ishal vakasında antibiyotik kullanılması gerekmez. Özellikle viral enfeksiyon kaynaklı ishallerde antibiyotiklerin faydası bulunmaz.

Antibiyotik gerekip gerekmediğine doktor, belirtileri ve gerekli değerlendirmeleri dikkate alarak karar vermelidir. Doktor önerisi olmadan antibiyotik kullanılmamalıdır.

Benzer şekilde ishal kesici ilaçların da özellikle ateş veya dışkıda kan gibi belirtiler bulunan durumlarda doktor önerisi olmadan kullanılması uygun olmayabilir.

İshalde Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Kısa süreli ve hafif ishal çoğu zaman kendiliğinden düzelebilir. Ancak bazı belirtiler tıbbi değerlendirme gerektirir.

• Şiddetli veya sürekli karın ağrısı
• Yüksek ateş
• Dışkıda kan veya siyah dışkı
• Sürekli kusma
• Belirgin susuzluk
• Çok az idrar yapma
• Baş dönmesi veya bayılma
• Belirgin halsizlik
• İshalin uzaması veya sık sık tekrarlaması

Özellikle sıvı alınamıyor veya alınan sıvılar sürekli kusuluyorsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

İshalde Susuzluk Belirtileri Nelerdir?

Sıvı kaybının artmasıyla ağız ve dudaklarda kuruluk, aşırı susama, idrar miktarında azalma, koyu renkli idrar, baş dönmesi ve belirgin halsizlik görülebilir.

Bu belirtiler özellikle çocuklarda ve yaşlılarda daha hızlı önem kazanabilir. Ciddi sıvı kaybından şüphelenildiğinde tıbbi yardım alınmalıdır.

Sonuç

İshal; çoğunlukla enfeksiyonlar, gıda kaynaklı sorunlar, bazı ilaçlar, besin intoleransları ve çeşitli sindirim sistemi problemleri nedeniyle ortaya çıkabilir.

İshal sırasında en önemli konulardan biri sıvı ve elektrolit kaybını önlemektir. Yeterli sıvı almak, kişinin tolere edebildiği hafif yiyecekleri tüketmek ve şikâyeti artıran besinlerden uzak durmak yardımcı olabilir.

Yüksek ateş, şiddetli karın ağrısı, dışkıda kan, sürekli kusma veya ciddi susuzluk belirtileri varsa sağlık uzmanına başvurulmalıdır.

Kaynak: Sağlık Bakanlığı ve güvenilir sağlık kaynakları