Tarihte Bugün - 10 Şubat

Yedi Yıl Savaşı, Avrupa'nın belli başlı devletleri arasında, 1756-1763 arasında gerçekleşen bir dizi askeri çatışmadır.

Avusturya, Avusturya Veraset Savaşı'nda (1740 - 1748) elinden çıkan Silezya bölgesini geri alabilmek için ittifak arayışı içindeydi. Fransa, Saksonya, İsveç ve Rusya ile bir ittifak oluşturmuştur. Prusya ise İngiltere ile ittifaka gitmiştir.

Esasen gerek Avusturya Veraset Savaşı, gerekse de Yedi Yıl Savaşı, aynı stratejik hedeflere yönelik savaşlardır ve tek bir savaşlar dizisi olarak kabul edilir. Bir yanda, İngiltere ve Fransa arasında, denizaşırı sömürgelerin ve dünya denizlerindeki üstünlüğün kontrolu, diğer yandan da Orta Avrupa'da Avusturya ile Prusya arasında, bir güçler dengesi arayışı olarak kabul edilmelidir.

Karşısındak bu güçlü ittifakı, ilk saldırıyı kendisi yaparak parçalamayı amaçlayan Prusya kralı II. Friedrich, 1756 yılında Saksonya'nın merkezi Dresden'e saldırarak kenti almıştır.

Bir dizi küçük çaplı çatışmadan da başarılı çıkan II. Friedrich, 6 Mayıs 1757 tarihinde Prag Çatışması'nda Avusturya'yı yenilgiye uğratmıştır. Ancak ertesi sene yenilerek Bohemya'dan çekilmek zorunda kalmıştır.

Ardından İsveç ve Rusya, Doğu Prusya'ya saldırdılar. Ruslar burada Prusya orduları karşısında belirgin bir başarı kazanmışlardır. Fransa ise batıdan Silezya'ya saldırdı. II. Friedrich bu saldırıyı karşılamış ve güçlü Fransız ordusunu bozguna uğratmıştır. 5 Aralık 1757 günü ise Avusturya birlikleri karşısında parlak bir zafer kazandı.

21 Haziran 1758 tarihinde İngiliz ordusu Fransız ordusunu bozguna uğratmış, ardından II. Friedrich, Doğu Prusya'da Rus ordularını geri çekilmek zorunda bırakmıştır. Ancak 12 Ağustos 1759 tarihinde Avusturya - Rusya birleşik ordusuna yenildi. Bu yenilgi Prusya'nın zaten sınırlı olan askeri olanaklarını da tüketmiş oldu. II. Friedrich artık taarruz edecek askeri güce sahip değildir ve savunmada bile İngiltere'nin mali desteğine güvenmektedir.

Aralık 1762'de Çariçe Tsaritsa'nın ölümü ve yerine Prusya'ya düşmanca tutumlar beslemeyen II. Petro'nun tahta geçmesi II. Friedrich'i Rusya ile bir barış anlaşması yapmaya itmiştir. Ardından II. Petro'nun arabuluculuğuyla İsveç'le barış imzalandı.

Rusya ve İsveç'in çekilmesiyle zayıflayan Fransız - Avusturya ittifakı, barış istemek zorunda kalmıştır. 10 Şubat 1763 tarihinde Fransa ile İngiltere arasında imzalanan Paris Antlaşmasıyla, Kuzey Amerika ve Hindistan'daki Fransız sömürgeleri üzerinde hakimiyet İngiltere'ye geçmiştir. Prusya ile Avusturya arasındaki bu savaşlara Fransa ve İngiltere'nin katılması esasen, aralarında yüzyılı geçkin zamandır süregelen sömürgecilik ve deniz üstünlüğü için olan politik mücadelelerdir.

15 Şubat 1763 tarihinde Avusturya ile Prusya arasında imzalanan Hubertusburg Anlaşması'yla da Silezya Prusya'ya bırakıldı.

Başka neler oldu:

* 1909 - II. Abdülhamid tahttan indirildi.
* 1931 - Yeni Delhi, Hindistan'ın başkenti oldu.
* 1950 - Komünistlik suçlamasıyla yargılanan üniversite öğretim üyelerinin dâvâsı sona erdi: Behice Boran ve Niyâzi Berkes, 3'er ay hapis cezâsı aldı. Pertev Naili Boratav beraat etti.
* 1969 - ABD 6. Filosuna bağlı gemiler İstanbul'a geldi. Üniversite öğrencileri protesto düzenledi.
* 1992 - Boksör Mike Tyson, ABD´li siyahi güzel Desiree Washington'a tecâvüz suçundan mahkûm oldu.
* 1996 - IBM'in süper bilgisayarı Deep Blue, Garry Kasparov'u yenmeyi başardı.
* 1998 - Fransa'da sinema dalında düzenlenen Sadoul Ödülü'nü, yönetmenliğini Zeki Demirkubuz'un yaptığı Masumiyet adlı film kazandı.
* 2003 - Mustafa Bahrettin Demirer, Kırıkkale vâlîliğine atandı.
* 2006 - Kış Olimpiyatları, Turin'de (İtalya) başladı.

Bugün doğanlar

* 1890 - Boris Pasternak, Nobel Edebiyat Ödülü sâhibi Rus yazar, şâir (ö. 1960)
* 1898 - Bertolt Brecht, Alman oyun yazarı
* 1939 - Enver Ören, Türk iş adamı
* 1957 - Oya Aydoğan, Türk sinema oyuncusu
* 1963 - Candan Erçetin, Türk şarkıcısı

Bugün ölenler

* 1837 - Aleksandr Puşkin, Rus şâiri ve yazar (d. 1799)
* 1923 - Wilhelm Conrad Röntgen, Nobel Fizik Ödülü sâhibi Alman fizikçi
* 1918 - II. Abdülhamid, Osmanlı pâdişâhı (d. 1842)
* 1948 - Sergei Eisenstein, Rus sinema yönetmeni
* 2005 - Arthur Miller, ABD'li oyun yazarı (d. 1915)