Tarihte Bugün - 27 Şubat

Cemal Nadir Güler, Bulgaristan göçmeni bir ailenin çocuğu olarak 1902'de Bursa'da dünyaya geldi. Bursa Lisesi'ndeki öğreniminden sonra, bir süre tabelacılık ve resim öğretmenliği yaptı.

İlk karikatürleri, Sedat Simavi'nin 'Diken' adlı mizah dergisinde yayımlandı (1920). 'Akbaba' dergisine gönderdiği karikatürü ilgi çekince, 'Akşam' gazetesinden davet aldı ve İstanbul'a yerleşti (1929).

Akşam'da günlük karikatürler çizmeyi 1943'e değin sürdürdü. Daha sonra Cumhuriyet gazetesine geçti. 'Resimli Dünya', 'Karikatür', 'Yücel' dergilerinde de karikatürleri yayımlandı.

Cemal Nadir, Türk karikatürünün resmin etkisinden uzaklaşmasına katkıda bulunması, karikatürde yerli tipler yaratması ve halka özgü mizah anlayışını karikatüre yansıtmasıyla, çağdaş Türk karikatürünün öncüsü kabul edilir.

Cemal Nadir'e değin Türk karikatüründe resim çizgisi kullanılıyor, tiplemelerde ve mizah anlayışında Fransız etkisi göze çarpıyordu.

Amcabey, Efruz Bey, Dalkavuk, Akla Kara, Yeni Zengin gibi yeni ve yerli tipleri, karikatürlerinde toplumsal olaylara yer vermesi, yerli özelliklere ağırlık vererek çizmesi, karikatürün yaygınlaşmasında önemli etken oldu.

Cemal Nadir, kendiden sonraki kuşağın yetişmesine de önemli katkılarda bulundu. Viyana Uluslararası Karikatür Yarışması'nda birincilik aldı, karikatürleri pek çok yabancı dergide yayımlandı.

Beş kişisel sergisinden özellikle ABD'de açtığı sergi büyük ilgi uyandırdı. Karikatürlerini 'Amcabey'e Göre', 'Karikatür Albümü', 'Akla Kara', 'Dalkavuk Karikatür Albümü' ve 'Amcabey Albümü' adlarıyla yayımladı.

Sadece çizerlikle yetinmedi, Ankara ve İstanbul radyoları için de skeçler yazdı. 'Yüz Karası' adlı oyunu İstanbul Şehir Tiyatroları'nda sahnelendi. En verimli çağında, daha 45 yaşındayken 27 şubat 1947'de aramızdan ayrıldı.

Ölümünden sonra Cağaloğlu'nda Akşam gazetesinin bulunduğu sokağa ve Bursa'da bir caddeye adı verildi. 1992'den itibaren adına Uluslararası Cemal Nadir Karikatür Yarışması düzenlenmeye başladı.

Günün diğer önemli olayları

1863: Türkiye'de bilinen ilk resim sergisi, İstanbul Atmeydanı'nda (Hipodrom) açıldı. Serginin açılmasına Sultan Abdülaziz destek verdi.
1917: Rus Çarlığı çöktü.
1936: Nobel Tıp Ödülü sahibi İvan Pavlov hayatını kaybetti.
1937: Özel girişimce inşa edilen ilk Türk gemisi 'Belkıs', Haliç'te denize indirildi.
1958: İstiklal Marşı'nın bestecisi Osman Zeki Üngör vefat etti.
1964: Coca-Cola'nın dünya üzerindeki 1109'uncu fabrikası İstanbul'da açıldı.
1976: Hayali mobilya ihracatı ve vergi iadesi yolsuzluğundan sanık Yahya Demirel için tutuklama kararı verildi.
1988: Türkiye'de ilk yapay kalp ameliyatı, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi'nde yapıldı. Hasta, gerçek kalp bulunamaması yüzünden bir süre sonra hayatını kaybetti.
1995: Mercedes kaçakçılığından hükümlüyken yeniden yargılanan milli futbolcu Tanju Çolak suçu ihbar ettiği gerekçesiyle mahkeme tarafından serbest bırakıldı.
2001: Başbakan Bülent Ecevit, Dünya Bankası Başkan Yardımcısı Kemal Derviş'i istişarelerde bulunmak üzere Türkiye'ye çağırdı.